Hadde eg hatt same timeplan som enkelte ungar i dag så hadde eg vore sjukemeld for lenge sidan. Då tenkjer eg på den heidundrande aktivitetsplanen både med barnehage/skule og fritidsaktivitetar etterpå. Eg tykkjer at barndommen i dag vert meir og meir redigert, tilrettelagt og borna vert stadig underhaldt, pedagogisk oppdratt, og tilrettelagt for, under konstant overvakning frå ein vaksen. Det er ei stram line ein lyt balansere på for å vere SuperMamma med Velfungerande Born. Dette er i alle høve det inntrykket eg sit att med når eg høyrer/les om tidsklemma, og om alle krava/idealer retta mot borna, og ikkje minst idealane retta mot supermammaene.

Framleis har eg så små born at eg slepp, til ein viss grad, vekk i frå dette kjøret. Samstundes så fekk det meg til å tenke litt på korleis eg kavde når poden først var fødd. Dette er eit lite hjartesukk, ettersom eg, som nybakt mor, las i bøker og fekk råd i bøtter og spann, om alt frå oppdragelse, korleis babyer skal sove, og om alle slags tilbod om alt får babysong til svømjing til massasje. Det einaste eg eigentleg hadde lyst til dei første månadane, var å gjøyme meg heime, stirre nyforelska på babyen min, og berre kose. Oppdragelse? Poden er knapt 20 månadar no, og framleis vil eg ikkje tenkjer på oppdragelse endå. Han skal utforske verda, eg skal nyte tida så godt det lar seg gjere (sjølv om ordet “nyte” er litt fjernt når eg innimellom gjøymer meg på badet for å gråte litt når trassen til poden vert for stor og søvntiden min for liten).

Uansett, eg stressa mykje før. Etterkvart så gjekk det opp for meg at guten min åt og sov etter sitt mønster, og det var meir rett enn det som stod i bøkene. Eg skulle ynskje at eg hadde byrja med samsoving mykje før, for snarare enn at eg ødela søvnmønstra hans, som Dei Støre Bøkene åtvara om, så var det einaste løysing på alle i huset fekk sove nok og var nøgde (sjølv om eg veit fleire med heilt motsatt erfaring frå samsoving). Dette er berre eit par eksemplar på kvar eg og guten ikkje passa saman med dei formelle råda, men poenget var at sakte men sikkert byrja eg å lytte mest til morshjarta og kva som var riktig for min familie.

Eg lærte å senke skuldrane og slutte å stresse; stort sett, det hender at panikken slår meg frå tid til annan. Eg bestemde meg for å nyte småbornsperioden, og for å gjere det, så måtte eg finne ut kva som var viktig for oss, og kva me kunne velje vekk. Eg driv ikkje med fri barneoppdragelse, men eg har slakka ein del på krava og let poden få prøve meir sjølv, og rosar kreativiteten hans i staden for å klage på rotet. Eg tykkjer til dømes at det er kjempekoseleg når han teiknar med kritt på peisen. Ikkje berre ser det søtt ut med dei små strekane hans (moderne kunst), men eg får tid til å kvile litt på sofaen med ein god bok medan han held på. Kan hende det ikkje er heilt pedagogisk korrekt, men me kosar oss.

(Dersom du tykkjer det høyrdes fint ut, anbefalar eg deg å lese denne bokomtalen til “the Idle Parent”, skrive i bloggen til Jona, Mammalivet i Berlin.)

Ein periode hadde eg så mange reglar og press på korleis eg trudde ting burde vere, at eg berre var sliten, stressa og lei. Når eg kan reagere slik, så tenker eg det er heilt naturleg for borna å gjerne reagere negativt, óg. Det er så herleg når eg kan sleppe dei krava og berre vere meg, og la poden få vere seg! Eg held litt på den at en lukkeleg mor gir lukkelege born. Eg klappar i hendene når eg les om mødre som utfordrar god-mor boksen, og som står ærleg fram i media om korleis dei eigentleg har det. Det er herleg lesning for ei mor som meg, som forsøker å filtrere vekk press utanfrå, slik at familien kan finne vårt eige trivselsnivå. Eg anbefalar å lese intervjuet i Dagbladet med Marte Frimand-Anda, eller Casa Kaos som ho er kjend som i bloggverda. Eg anbefaler og å følgje med på bloggen hennar, som eg linka til ovenfor.

Kvar familie er anleis, kvart born har forskjellige behov. Eg kan berre snakka for meg sjølv, men eg fann ikkje denne identiteten, tryggleiken og gleda før eg turde tenke litt utanfor den tronge “god-mor” boksen sjølv. Når alt kjem til alt, så var det beste rådet eg nokon gong har fått, det rådet om å ikkje berre høyre på råd: “det er du som er mor, det er du som kjenner guten din best”. Skremmande, men fantastisk godt å høyre, når eg sat der, aleine og fortvila, med ein liten baby som kom utan bruksanvisning. Ein liknande setning som har vore til god hjelp, var: “lat som du er på ei øde øy utan nokon å spørje”. Denne måten klarar eg å filtrere vekk det me ikkje treng i livet vårt, og opne auga for kva familien min verkeleg treng.

Nokre dagar kjem min eigen mobbehistorie fram og bit meg i ræva, når eg minst anar det. Her tenkjer eg konkret på gamle tankemønstre, innøvd kritikk og automatiske kjensler som kjem når det er noko som “triggar” gamle opplevingar.

Sidan eg har vore i ein periode med sterk personleg vekst, så vert eg  litt forbausa og det tek ei lita stund før eg skjønar kva som skjer. Når eg reagerer med sorg og kjenner meg utanfor og avvist, på hendelser eg rasjonelt sett tenker eg ikkje burde reagere på.

Då skjønar eg at det er den vetle jenta inne i meg som vert lei seg, som drar assosiasjonar til den gong eg stod på skuleplassen og hadde ingen å leike med. Assosiasjoner til den jenta som alltid var utanfor, og som har utvikla ein fintfølande radar på alt som smakar av avvisning.

I vaksen alder har eg måtte lære meg å skilje mellom avvising og mellom kjenslene til den vetle jenta. Ofte vert eg ikkje avvist i det heile, men ein del av meg kan framleis vere så utruleg vâr at det kan kjendes ut som avvisning, likevel.

I det siste har eg hatt fleire utfordringar som går direkte på dette her. Sjølv om eg rasjonelt og fornuftig sett ser at eg slett ikkje vert avvist, og personane det gjeld er fylde med kjærleik og tryggleik, så har det hendt at den vetle jenta i meg ynskjer å gjøyme seg vekk for å gråte.

I staden for å gå direkte til dei det gjeld for å søke bekreftelse på at eg er god nok, i staden for å konfontrere og legge skulda på andre (noko som eg gjorde ganske ofte før), har eg i staden prøvd å bekrefte meg sjølv. Uansett kor mykje bekreftelsar eg får av andre så vil det nemleg aldri vere nok. Det må kome innanfrå meg sjølv.

Dessuten så vil eg ikkje leggje press mine nærmaste eller kreve at dei skal oppføre seg på ein viss måte, berre for at eg skal føle meg trygg og glad. Dei må få vere seg sjølve, så må eg gi meg tryggleik, óg. Ikkje misforstå, eg stolar på og kan betru meg til dei rundt meg. Men det kjem til eit punkt kvar eg må brette opp armane og ta tak sjølv.

Den gåva eg har fått dei seinaste åra er at eg kan sjå når det er den vetle jenta som reagerer, eller når det er ein reell avvisning. Så i staden for å gi etter for dei negative reaksjonmønstra eg skildra nettopp, så tek eg meg god, fin Eileen-tid. Tid til å pleie meg sjølv, tid til kvile, og tid til å trøyste den vetle jenta.

Vegen heim att til meg sjølv frå dei vonde skuleåra med mobbing har vore lang og tornete, og eg skjønar at enkelte kjensler vil kome attende. Eg kjenner meg derimot heldig som har ei løysning. Ei løysing som er så enkel, men likevel så vanskeleg til tider.

Å gjøyme andletet ned i pelsen og få ein klem frå ein firbeint, slår aldri feil.

FN ynskjer at 20. mars skal vere verdas lukkedag. Tanken bak dette var aukt merksemd omkring det at lukke og eit godt liv er viktig for alle mennesker. Du kan lese meir om kvifor FN vil ha denne dagen her:
http://www.un.org/en/ga/president/66/Letters/PDF/International%20Day%20of%20Happiness.pdf)

Eg vil gjerne bruke verdas lukkedag til å rette fokus på verdier og veival. Det er vist at BNP er eit dårleg mål for å sjå korleis det verkeleg står til i eit samfunn. Eg tykkjer livskvalitet, miljø og økologisk bærekraft bør prioriterast føre økonomisk vekst. Dette kan gjerne gi ein høgare score på ein indeks som målar viktige verdier framfor lønnsaukning. Såleis er verdas lukkedag ein riktig dag for å snakke om kva vekst vi ynskjer i Noreg. Og ikkje minst snakke om kva for ein vekst som verkeleg vil gi eit betre liv?

Eg vil gjerne koble dette vidare til ein debatt som har herja på nettet i det siste. Dei siste vekene har eg fylgd med i ein intens debatt om tidsklemma, kontantstøtte og kvotedeling av permisjonen. Mykje av debatten bærar i mine auge eit preg av jakt etter eit betre liv og velferd, men det vert fort gløymd at me alltid har eit val om korleis me vil leve, og det finst ikkje eit perfekt svar som passar for alle. Det slår det meg at debatten hamnar litt i ei boble, og sterke meiningar herjar om kva som er “rett” og “gale” når det gjeld inndeling av jobb, born og fritid.

Eg tykkjer me kan sprekke den bobla snart.

Sjølv om eg tykkjer det er viktig å snakke om, står me over andre utfordringar når det gjeld økonomi og framtida til borna våre som er vel verd å snakke om. Det er ei verd der ute som brenn. Småbornfamiliar er ein viktig del av samfunn og framtid, me eksisterer ikkje i ein eigen boble. Me kan alle gjere noko, uansett kva liv me vel for oss sjølv. Det er ein luksus å få klage over dårleg tid på ettermiddagen grunna eit overveld av hobbyar og aktiviteter til poden, og det er ein luksus at me kan få argumentere over kontantstøtta.

I perspektivmeldinga til regjeringen nyleg la fram, så skal forbruket aukast og storleiken på økonomien doblast fram mot 2060. Vidare så skal olje og gassproduksjon ligge nært dagens nivå til 2040. Begge desse alternativa er på kollisjonskurs med ansvarleg miljøpolitikk og ei rettferdig fordeling av verdas ressursar. Dette skapar alvorlege utfordringar som borna og borneborna våre skal vekse opp i. Framtida deira er sannsynleg til å vere prega av naturkatastrofer, sult, krig og ein hård kamp om verdas ressurser.

Er ikkje dette vel verdt å tenke over òg? Ikkje berre fokusere på her og no, ikkje berre fokusere på korleis gjere det meir komfortabelt for foreldra, akkurat her og no? Ikkje berre dele ut kortsiktige løysingar som kontantstøtta (som er mogeleg grunna auka, økonomisk vekst), når dette eigentleg kan løysast med at samfunn og regjering endrar kurs og framtidsvisjon når det gjeld vekst og økonomi. Eit miljøvenleg, økologisk og framtidsretta perspektiv vil kunne gi meir tid til familier og meir rom til utviklinga av andre verdier enn forbruk og pengar.

“People who wouldn’t dream of abusing a child think nothing of giving their children and grandchildren an environment that has been abused”,

Richard J. Jackson

Er det på tide å slutte å sjå etter eit “quick fix” med levevanar og velferdsgodar, og sjå vidare utover samfunnet? Kan me velje ein livstil med eit anna fokus enn økonomisk vekst, som kan gi oss og borna dei verdiane me ynskjer? Ikkje minst, kan me opna auga, sprikke bobla vår og rekke handa utover verda?

Som mor sjølv så veit eg at det kan vere skummelt å sende poden i barnehagen, og undrast stadig om korleis eg kan tilretteleggje permisjonen og deltidsarbeide til det beste for han. Men eg tykkjer det er meir skummelt at han skal vekse opp i ei verd som me har øydelagt, og det er endå meir skremmande når me vel å lukke auga for dette.

La oss gjerne bruke lukkedagen til å tenke over kva veival me må ta for å skape “lukke” i samfunnet i dag. Enkelte steder i verda er det lukke å ha nok vatn til å vaske kleda til borna, slik at dei slepp å verte sent heim frå skulen fordi dei er for skitne. Eg vil gjerne få avslutte med å gi eit perspektiv frå Afrika om kva lukke kan vere:

I watch women gather up their children and move to the edge of the road to let us pass. Their feet are gnarled and calloused: a result of thousands of miles walked barefoot over rocks and mud. With babies strapped to their backs, their brightly colored skirts sway and their knees quiver and brace under the weight of water and children

…

I’m in awe of how they manage. But of course, they have no choice. The average woman in Africa walks three miles every day for water. Often, it’s water from putrid rivers or disease-infested swamps. Worldwide, women are more than twice as likely as men to collect drinking water.

Dette er dagleglivet til mange mødre rundt i verda. Artikkelen Will all the beautiful women of the world please stand up? er likevel ei gledeshistorie å lese, og eg anbefalar dykk å trykke vidare på linken for å lese. Den handlar om at tilgong til reint vatn, noko som for oss i Noreg er sjølvsagt, er ei kilde til lukke for desse mødrene.

Artikkelen spørsmål hjå meg, om når alt kjem til alt, kor mykje, eller lite, treng me for å vere lukkelege? Er det mykje-vil-ha-meir prinsippet som får herje i landet vårt?

Mødre i Noreg i dag er priviligerte. Kan me ikkje heller bruke vårt privilegium til kjempe for den verda som borna vår skal vekse opp i?

(Kilde:Verdier viktigere enn vekst)

Sundag var eg i avisa og snakka om mobbing og det å verte mobbaren sjølv. Intervjuet har kosta meg mykje, meir enn det eg trudde det ville gjere, men eg er likevel nøgd med korleis dei fekk fram historien min.

Interjvuet kan dykk lese her, og den er ein del av BT sin serie “Vær en venn”. Det er eit spennande prosjekt om mobbing som skal gå over fleire veker. Her er det mange historier og skjebner som vert fortalde.

Eg var ikkje heilt forberedt på å vere hovudoppslaget, særs sidan det var dagen etter Brann slo Vålerenga 3-1 ved seriestart. Eg er ganske nøgdt med å klare dette i ei lokalavis i Bergen, for å seie det litt spøkefult. Men å vere så synleg, så lokalt, har gjort meg ganske sårbar. Gjort meg var, rett og sett, dei siste to dagane.

Sjøv om eg har vore litt frynsete, har intervjua vore med på å gjere meg sterkare. Det at eg har snakka så mykje i media har vore med å å lyfte vekk den skamma eg har bore på i så mange år, samstundes som det har vore ein viktig del av prosessen eg måtte gjennom for å klare å eige og godta min eigen fortid.

Ikkje minst vonar eg at nokon andre får det betre av å dele styrke, erfaring og håp ved at eg står fram på denne måten.